Chăm sóc phụ nữ sau khi mổ đẻ

Những phụ nữ vượt cạn bằng phẫu thuật thường ra nhiều máu hơn so với đẻ thường.

Khi được chuyển xuống phòng hồi sức, sản phụ vẫn mang các dụng cụ y tế trên cơ thể như ống truyền tiếp nước, đường, muối khoáng và các chất điện phân giúp phục hồi cơ thể cho tới khi ăn uống bình thường, cùng thuốc giảm đau và kháng sinh chống viêm nhiễm. Hiện tượng xuất huyết do tử cung co lại cũng bắt đầu.

Trong 4 ngày đầu, máu có màu đỏ tươi, kèm theo các cục máu đông nhỏ. Sang ngày thứ 5, chúng chuyển dần sang màu hồng nhạt, vàng nhạt hoặc nâu và kéo dài trong 4-6 tuần.

Cách chăm sóc sản phụ trên giường

    Có thể để sản phụ ở tư thế nửa ngồi nửa nằm, dùng nhiều gối để kê, đầu gối nâng cao để tránh làm căng vết khâu. Tuy nhiên, tư thế này không tốt cho lưng và ngăn cản lượng máu lưu thông xuống vùng bụng dưới.

    Cách tốt nhất là để sản phụ nẳm duỗi thẳng với một đầu gối gập và một chân duỗi thẳng trên đệm. Khi muốn đổi tư thế chân, hãy duỗi thẳng chân đang gập bằng cách lướt bàn chân trên đệm, sau đó gập chân kia lại tới bẹn, tránh tác động đến bụng và vùng thắt lưng.

    Khi ngồi trên giường, kéo hai chân về phía ngực, rồi di chuyển gối kê sang bên cạnh. Hai đầu gối gập ở mức cao nhất có thể, dùng tay chống cho tới khi chuyển sang tư thế ngồi. Bạn có thể buộc một sợi dây mềm hay thắt lưng áo choàng vào đâu đó,khi muốn chuyển từ tư thế nằm sang tư thế ngồi bạn hãy túm vào sợ dây đó sẽ ngồi dậy dễ dàng hơn.

    Về ăn uống, 24 từ giờ sau khi xuống bàn mổ, sản phụ vẫn còn chịu tác dụng của thuốc giảm đau cần cho ăn các thức ăn ở dạng nhẹ như trà, cháo, canh do sự vận động của hệ thống tiêu hóa chưa phục hồi. Nhiều phụ nữ có phản ứng xấu đối với thuốc giảm đau nên có hiện tượng chóng mặt, nôn mửa, phản ứng trên Da (ngứa hay phát ban) nên cần tư vấn ý kiến của bác sỹ.

Sau 24 giờ

Trong vòng 24 giờ sau khi sinh, tốt nhất là thai phụ nên nằm nghỉ ngơi và tìm cách thư giãn, tránh vận động các cơ bụng. Trong thời gian này không nên nằm hoặc ở tư thế nửa nằm nửa ngồi, vì sẽ cản trở máu lưu thông và làm cho quá trình liền sẹo chậm lại. Ruột đã dần phục hồi, nhưng vẫn có hiện tượng sôi bụng và khó trung tiện. Nhiều người coi giai đoạn này là khó chịu nhất. Một vài lời khuyên giúp bà mẹ trung tiện:

-    Uống nhiều nước ấm có pha nước ép của 1/2 quả chanh.

-    Hít vào và thở ra hổn hển như một đầu tầu ( dùng một chiếc gối mềm ép nhẹ vào bụng khi làm động tác này). Đó cũng là cách loại bỏ đờm mà không cần ho hay khạc.

-    Xoa bóp hai bên của phần bụng dưới về phía bẹn, tưởng tượng giống như bạn đẩy các chướng khí đó dọc ruột già xuống thấp.

-    Nằm duỗi thẳng, gập đầu gối luân phiên, một chân duỗi thẳng, một chân gập tới bẹn, nhưng không tới thắt lưng.

-    Ăn nho khô, mận khô...

Người mẹ thường có các cơn đau dữ dội, đó là do tử cung co thắt để trở về hình dạng ban đầu trước khi mang thai (thường là khoảng 15 ngày sau khi sinh). Chúng cũng giúp ép các mạch máu để tránh xuất huyết, vùng đau nhất là phần tử cung bị rạch, kéo dài 1-4 ngày, thậm chí là một tuần và đặc biệt dữ dội trong 2 ngày đầu. Đối với những người đẻ mổ lần thứ 2, 3 thì hiện tượng này thường xuyên hơn so với lần đầu. Sự co thắt là do tuyến yên tiết ra một loại hoóc môn gọi là ocytocine và hoóc môn này cũng tiết ra khi trẻ sơ sinh ngậm đầu vú nên khi cho con bú, các cơn đau cũng xuất hiện.

 Vài lời khuyên giúp giảm đau:

• Đi tiểu tiện thường xuyên (nhất là trước khi cho con bú) bởi bàng quang đầy sẽ đẩy tử cung về phía sau và ngăn cản sự co lại của nó.

• Khi đau, tránh không nên gồng cứng người lại mà nên thở ra sâu đồng thời thả lỏng các cơ bụng dưới. Điều đó đòi hỏi nhiều sự tập trung.

• Áp nhẹ bụng vào gối mềm.

Lần đứng lên đầu tiên

Những giờ sau khi sinh, khả năng đông tụ máu tăng mạnh trong khi sự lưu thông trong các tĩnh mạch giảm. Hiện tượng này giúp tránh xuất huyết và làm  sẹo chóng liền hơn so với đẻ thông thường nhưng cũng là nguyên nhân của chứng huyết khối, viêm tĩnh mạch, nghẽn mạch. Chính vì thế, sản phụ cần đứng dậy sau 24 giờ sau khi sinh, đây là một bài tập khó khăn.

Vài lời khuyên cho bạn:

• Cần có sự giúp đỡ của y tá hoặc người thân.

• Ngồi dậy trên mép giường, chân chạm đất hay trên một ghế đẩu. Dùng tay chống để giúp đứng dậy từ từ, mắt không nhìn xuống đất.

• Khi được y tá đỡ, một cánh tay bắt chéo phần trên của bụng để bảo vệ vết mổ khi bạn di chuyển những bước đầu tiên.

• Cố gắng giữ tư thế cơ thể thẳng có thể. Nhiều phụ nữ thường gập người trong lần đứng dậy đầu tiên. Bạn càng chịu khó vận động và đi bộ, vết khâu càng chóng khỏi.

• Nếu cơn đau xuất hiện, bạn tựa vào y tá, nhắm mắt lại để tập trung hoàn toàn cho việc hô hấp.

Một số bài tập để kích thích lưu thông máu

Một ngày sau khi phẫu thuật, việc tập những động tác hô hấp để kích thích  lưu thông máu xuống phần dưới của bụng là rất cần thiết, nhằm thúc đẩy nhanh quá trình liền sẹo. Các bài tập sau có thể thực hiện trên giường, nhiều lần trong ngày, ngay từ ngày buổi đầu tiên sau khi vượt cạn:

• Ngồi trên giường, hai chân luân phiên duỗi thẳng rồi lại gập lại, sau đó đồng thời cả hai chân, khoảng 20 lần.

• Nằm duỗi trên giường, xoạc hai chân ra và làm 10 lần động tác quay mắt cá chân theo chiều kim đồng hồ rồi quay theo chiều ngược lại.

• Nằm duỗi thẳng trên giường, ép phần sau của đầu gối vào một cái nệm rồi lại thả lỏng (20 lần). Bài tập này cũng có thể áp dụng cho đùi.

• Nằm duỗi thẳng trên giường, đưa 2 đầu gối lên gần ngực (bàn chân trượt trên nhẹ trên đệm để nâng cao chân nhẹ nhàng), sau đó cuộn phần xương chậu bằng cách nâng cao mông. Giữ tư thế này trong 4 giây rồi thả lòng dần trong khi để chân trượt nhẹ trên đệm.

• Khi chỉ khâu đã được cắt, nằm duỗi thẳng lưng, đưa dần đầu gối lên gần ngực sau đó đó thả lỏng chúng.

Chăm sóc vết khâu

Nhiều phụ nữ phàn nàn khó chịu khi vết khâu căng ra, ngứa ngáy do các cơ thành bụng dưới phục hồi không đồng đều, trong khi phần Da xung quanh vết khâu có vẻ như không còn cảm giác. Khi ở bệnh viện, vết khâu được các y tá hay bác sỹ thay băng 2 ngày /lần để sẹo nhanh liền. Nếu vết thương đỏ tấy, phồng lên hay rỉ nước, đó có thể do nhiễm trùng, đặc biệt khi sản phụ có hiện tượng sốt cao trên 38,50C. Các chăm sóc cục bộ có thể giải quyết vấn đề nhưng nhất thiết phải dùng thuốc kháng sinh. Điều quan trọng là phải tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh sau để giữ vết thương luôn khô và vô khuẩn:

• Rửa tay thật sạch trước khi chạm vào bông băng hay vết thương.

• Dùng giấy vệ sinh đủ tiêu chuẩn để làm khô tay và các miếng gạc vô trùng để vệ sinh phần bụng dưới, tránh dùng vải thấm không vệ sinh.

• Tuân thủ các yêu cầu của bác sỹ về sử dụng kem chóng liền sẹo.

Sau 48 giờ

Đây là thời gian khó khăn nhất bởi vì ruột bắt đầu vận động bình thường. Người mẹ cần cố gắng đi bộ càng nhiều càng tốt, đồng thời tập các bài tập trên giường. Người ta vẫn thường nói phụ nữ vượt cạn như lột xác lần thứ hai, thể trạng yếu, xương chậu và cơ cần cân bằng, phục hồi lại. Các bài tập sau giúp cơ thể phục hồi, nạp lại năng lượng và cân bằng áp suất bên trong phần bụng dưới (Cần tiểu tiện trước khi thực hiện bài tập này).

• Nằm ngửa duỗi thẳng, hai chân duỗi thẳng rồi gập đầu gối cách xa xương chậu, bàn chân bằng trên đất.

• Đặt hai tay lên bụng để cảm thấy các vận động của quá trình hô hấp. Đưa tay theo sự hít vào và thở ra: khi hít vào, hay tay lên cao và cách xa nhau, khi thở ra, hai tay xuôi xuống và tiến gần nhau.

• Sau đó cố gắng hóp bụng nhẹ nhàng.

• Tiếp đến, hãy cố gắng di chuyển phần đáy chậu theo 3 cách sau:

+ Hãy làm như khi bạn đang cố gắng kìm nén không trung tiện, hậu môn co lại sau đó thả lỏng.

+ Hãy làm như khi bạn chuẩn bị tiểu tiện, cơ thắt đường tiết niệu co lại rồi thả lỏng.

+ ép chặt các vách ngang của âm đạo rồi thả lỏng.

Sau 3 ngày

Với khẩu hiệu: "Đi bộ, đi bộ và lại đi bộ". và nghỉ ngơi nhiều nhất có thể vì bạn nên biết rằng phụ nữ đẻ mổ thường mệt mỏi hơn so với đẻ thường. Bạn có thể thực hiện các bài tập trên và tắm lần đầu bằng vòi hoa sen (tất nhiên nếu mẹ đẻ và mẹ chồng không phản đối) :-)

Sau 5 ngày

Các Mũi khâu và móc bấm được tháo ra trong khoảng từ 5-10 ngày sau khi mổ tùy thuộc tình trạng sức khỏe của sản phụ. Cảm giác nóng rực và ngứa ngáy có thể kéo dài 6-8 tuần sau phẫu thuật, khi lông ở vùng mu âm đạo mọc trở lại gây kích thích vùng này. Cần tuân thủ các yêu cầu của bác sỹ và y tá trong việc chăm sóc vết khâu, theo dõi để phát hiện sớm nhất các dấu hiệu nhiễm trùng.

Khi về nhà

Những điều cần lưu ý

Dây chằng và cơ  bị dão dưới tác dụng của các hoóc môn trong thời gian mang thai. Các bộ phận ở bụng dưới hồi phục kém, các khớp không vững, cơ mất khả năng trương lực. Nếu đẻ mổ thì các cơ vùng bụng dưới bị giãn ra mạnh, Da bị tổn thương do vết rạch nên cơ thể sản phụ rất yếu.

• Không mang vác các vật nặng hơn trọng lượng của bé.

• Nằm duỗi thẳng thường xuyên.

• Chú ý đến tư thế cơ thể.

• Cố gắng ngủ trưa hàng ngày.

Chính vì thế, cần thu xếp việc nhà trước khi sản phụ và bé trở về, để các công việc hàng ngày chỉ tập trung vào việc chăm sóc trẻ.

• Sự giúp đỡ của người họ hàng gần hay bạn tốt trong khoảng 2-3 tuần đầu là rất cần thiết.

• Chia sẻ công việc nhà với chồng hay con cái lớn. Nếu có thể, các ông chồng hãy xắn tay áo vào bếp, đi chợ hay dọn dẹp giúp vợ. Đó cũng là cơ hội để thể hiện tình yêu cũng như sự quan tâm với bạn đời sau một chuyến vượt cạn đầy khó khăn.

Chăm sóc vết khâu

Khi vết thương bắt đầu lên Da non, người mẹ có thể xoa bóp thường xuyên các loại kem chỉ định giúp nhanh chóng liền da. Tránh phơi nắng vết sẹo nhiều giờ (khi đi tắm biển) trong vòng 1 năm sau khi sinh mổ. Vùng vết khâu rất nhạy cảm trong 5 tháng đầu, do vậy càng chăm thực hiện các bài tập thích hợp, vết thương càng chóng khỏi.

Chế độ dinh dưỡng và các vitamin

Cơ thể cần phải bình phục sau 9 tháng có bầu và một ca phẫu thuật. Vì vậy, sau khi sinh cần áp dụng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, cân bằng, giàu prôtêin, nhiều  quả và rau tươi, glucid chuyển hóa chậm (bánh mì, cơm nếp), uống nhiều nước (8 ly/ngày) để loại các chất độc ra khỏi cơ thể. Khi cảm thấy cơ thể mệt mỏi, cần bổ sung đường (biscuit, bánh ngọt, kẹo hay các loại mứt). Các nghiên cứu y học cho thấy các bà mẹ trẻ khi đẻ mổ thường bị thiếu máu (tỷ lệ hồng tố cầu thường xuống dưới 10g/100ml máu) nên cần chú ý bổ sung thêm sắt, các vitamin tổng hợp trong ít nhất 3 tháng đầu sau khi sinh. Ngoài ra cần bổ sung thêm magiê và can xi (các chế phẩm từ Sữa hay nước uống giàu canxi).

Nguồn: tạp chí Mẹ và bé

Chăm sóc ngực cho phụ nữ sau khi sinh

Sau khi sinh, ngực của các bà mẹ thường bị sệ xuống, núm vú to ra, điều này khiến cho các bà mẹ cảm thấy rất lo lắng. Chăm sóc nhũ hoa phục hồi sau sinh là một nhu cầu làm đẹp rất chính đáng.

Chúng ta biết rằng, ở phụ nữ khi mang thai, sinh con và cho con bú, do sự tăng trưởng đột ngột của các mô tuyến sữa và lớp mỡ, bầu vú to ra, từ đó lớp da cũng giãn theo, sau này để lại những vết rạn từ đầu nhũ hoa tỏa ra như những đường hoa văn.

Sau khi dứt sữa, ngừng cho con bú, tốc độ co rút của các tuyến sữa nhanh hơn của da ngực rất nhiều, dẫn đến ngực bị lõm vào, bên cạnh đó núm vú cũng to ra do thời gian cho con bú cần tập trung một lượng ống dẫn sữa ra đầu nhũ hoa.

Để có thể phục hồi bộ ngực sau sinh, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau đây:

- Tập thể dục, đặc biệt là tập thể dục thẩm mĩ và tập tắm nước lạnh đều có lợi cho ngực. Tập thể dục thẩm mĩ nên tập trung vào các động tác làm nở ngực và các động tác làm săn chắc cơ ngực. Tắm nước lạnh (trong thời gian ngắn) có tác dụng rất tốt, làm cho ngực có sức căng và thúc đẩy quá trình sinh lí của vú.

- Trước khi tắm nên thoa một lớp kem có chứa nhiều vitamin có tác dụng làm mềm và trơn da ngực, đồng thời mát xa nhẹ nhàng làm tăng tuần hoàn, giúp cơ bắp phục hồi tính đàn hồi của nó.

- Chọn áo nịt ngực vừa vặn, dây áo không quá chặt, vì sẽ trở ngại sự tuần hoàn máu của vùng ngực. Chiếc nịt ngực vừa vặn sẽ làm cho ngực bớt sệ, giảm bớt gánh nặng cho da và mô vùng ngực.

- Cần kiểm soát việc ăn uống, giảm bớt chất kích thích; nếu ngực phát triển không đều đặn thì cần tăng nhu cầu dinh dưỡng lên. Bạn cũng nên lưu ý các nguyên nhân làm núm vú bị tụt vào: vệ sinh ngực không tốt dẫn đến viêm cơ tuyến sữa sau khi sinh; khi ngưng cho con bú. Cần phát hiện sớm trường hợp núm vú bị tụt vào, có thể dùng tay kéo núm vú ra hoặc dùng máy hút sữa hít cho đầu vú ra rồi kéo; thực hiện càng sớm hiệu quả càng cao.

Băng huyết sau sinh

Băng huyết là tai biến sản khoa thường gặp và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người mẹ.

Sau khi sinh, cổ tử cung không co lại được (đờ tử cung) dẫn đến xuất huyết ồ ạt. Nguyên nhân có thể là:

Đây là một trong năm tai biến sản khoa nguy hiểm hàng đầu ở người mẹ. 4 tai biến còn lại là: 

-  Tiền sản giật sản giật (ngộđọc thai).

-  Nhiễm trùng hậu sản; Uốn ván rốn và Vỡ tử cung.

-  Thời gian chuyển dạ của người mẹ quá dài. 

-  Người sinh con đầu lòng thường có thời gian chuyển dạ dài hơn.

- Thai nhi quá to khiến cho cổ tử cung người mẹ bị nhão (do giãn quá cỡ) nên không thể co lại như bình thường được.

- Người mẹ có tiền sử nạo hút thai nhiều lần (hoặc mắc các bệnh phụ khoa) khiến niêm mạc tử cung bị viêm nhiễm. Nhiều trường hợp trong số này, bác sĩ phải tiến hành cắt bỏ tử cung do không cầm được máu.

- Người mẹ bị rối loạn đông máu hoặc thiếu máu.

- Người mẹ xuất hiện khối máu tụ ở phía âm hộ do bác sĩ xử lý không tốt khi khâu tầng sinh môn hoặc do sự can thiệp của các thủ thuật khi sinh nở như dùng kẹp forceps hoặc máy hút chân không.

- Ngoài ra, còn những nguyên nhân khác như đa thai, nhiễm trùng ối, mẹ bị tiểu đường, sót nhau, bất thương ở nhau, sinh mổ, thai quá ngày, chấn thương sinh dục, rách cổ tử cung, vỡ hoặc lộn cổ tử cung, tử cung có u…

Cách xử trí

Thông thường bác sĩ sẽ truyền máu và cho người mẹ uống thuốc để cổ tử cung sớm co lại. Trường hợp xử trí muộn hoặc có biến chứng tử cung, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật, cắt bỏ một phần tử cung của người mẹ.

Nếu sau sinh khoảng 1 giờ đồng hồ, bánh nhau vẫn còn trong tử cung (sót nhau), bác sĩ sẽ tiến hành những thao tác xổ nhau hoàn toàn cho người mẹ.

Nếu người mẹ bị đau nhiều ở vùng âm đạo hoặc tầng sinh môn, bác sĩ sẽ tiến hành truyền dịch vào tĩnh mạch (hoặc truyền máu) và thực hiện các can thiệp ngoại khoa khác.

Lưu ý:Một số ít trường hợp, tình trạng chảy máu âm đạo có thể xảy ra sau khi sinh vài ngày, thậm chí đến tuần thứ hai sau sinh. Trường hợp này được gọi là chảy máu sau sinh thứ phát.Tình trạng này có thể do tử cung nhiễm khuẩn hoặc còn sót nhau, người mẹ nên nhanh chóng đến bác sĩ  kiểm tra.

Phòng tránh

Tốt nhất, người mẹ nên đi khám thai theo định kỳ, bác sĩ sẽ kịp thời phát hiện những biến chứng thai nghén để có cách xử lý thích hợp. Người mẹ cũng nên lưu ý về chế độ dinh dưỡng trong thai kỳ để phòng tránh hiện tượng thiếu máu và hạn chế thai nhi quá nặng cân.

Những xử lý tích cực của bác sĩ chuyên môn trong giai đoạn thứ ba của quá trình chuyển dạ như kéo dây rốn, xoa bụng, tiêm thuốc tê đúng kỹ thuật… giúp người mẹ hạn chế được nguy cơ băng huyết sau sinh.

Ngọc Huê

Những điều nên tránh sau khi “vượt cạn”

Sinh nở là thiên chức, đồng thời là hạnh phúc của người phụ nữ. Tuy vậy, trong giai đoạn sáu tháng đầu sau khi sinh con, họ nhất thiết phải tránh những điều sau thì mới có thể duy trì sức khỏe và vẻ đẹp của bản thân mình.

Không giữ ấm cơ thể

Mặc kín toàn thân là một việc không dễ dàng đối với sản phụ bị nực sữa, ngay cả những người sinh con vào mùa đông. Hầu hết phụ nữ trong giai đoạn ở cữ đều cảm thấy hết sức nóng nực, nhưng nếu toàn thân không được giữ ấm và kín, sau này rất có thể họ sẽ rơi vào tình trạng “thiên hạ chưa rét thì mình đã rét”.

Thậm chí, có một số người còn phải mặc áo rét giữa tiết trời mùa hè nóng bức. Nhất là vùng bụng của sản phụ, nếu hay bị hở trong thời kì ở cữ, về sau sẽ rất hay bị đau bụng, lạnh bụng.

Ngồi nhiều, luôn cho con bú trong tư thế ngồi

Cơ thể người phụ nữ vừa mới sinh còn yếu, xương cốt vừa phải trải qua một trận “tập dượt” khá nặng nên chưa thể trở lại ngay trạng thái bình thường. Nếu ngồi nhiều sẽ dễ mắc chứng đau lưng kinh niên.

Sau sinh không nên ngồi nhiều. Ảnh: corbis

Hơn nữa, tử cung bị co thắt mạnh chưa hồi phục, việc ngồi quá nhiều, nhất là ngồi xổm khiến cho tử cung có thể bị sa. Điều này gây nguy cơ đối với sức khỏe cũng như những lần sinh sau của sản phụ. Tốt nhất là nên đi lại nhẹ nhàng 1, 2 lần trong ngày để cơ thể được vận động, từ đó điều hòa khí huyết.

Nói quá nhiều, quá nhanh

Đây là đặc tính của nhiều chị em, rất khó bỏ ngay cả khi vừa sinh con. Tuy nhiên phải quyết tâm, nếu không sẽ có thể mắc phải tật nói líu lưỡi, nói nhịu.

Tẩm bổ quá nhiều

Nhiều phụ nữ thường xuyên lo lắng rằng mình không có đủ sữa cho em bé bú. Vì vậy, họ ra sức ăn thật nhiều mà chủ yếu là ăn những đồ ăn giàu đạm như: móng giò, thịt lợn, thịt gà… Kết quả là thân hình ai nấy đều “nở ra” một cách không thể phanh lại được. Chính điều này sẽ lại biến thành nỗi lo lớn của họ khi sắp sửa đi làm trở lại.

Ăn ít rau củ và hoa quả

Đối với cơ thể sản phụ cũng như em bé, nguồn vitamin và khoáng chất có dồi dào trong hoa quả và rau củ là vô cùng cần thiết. Nó giúp cho hai mẹ con có được sức đề kháng tốt hơn, da dẻ hồng hào và mịn màng hơn. Do đó, thực đơn dành cho sản phụ nhất thiết phải được cân đối giữa phần thức ăn giàu đạm với rau, củ, quả giàu vitamin.

Kiêng tắm gội quá lâu

Mặc dù rất khó chịu do cả ngày sữa chảy đầm đìa, mồ hôi nhễ nhại nhưng chị em vẫn cố nhịn tắm gội vì kiêng. Thực ra chỉ cần kiêng tắm gội trong khoảng một tuần, nhưng trong thời gian này sản phụ nên lau người nhẹ nhàng và thay quần áo thường xuyên.

Kiêng tắm rửa quá lâu sẽ càng làm cho sản phụ thêm mệt mỏi, thậm chí ăn không ngon, ngủ không yên, khó có thể có đủ sức lực để chăm sóc em bé. Như vậy mới là yếu tố dễ gây ảnh hưởng đến sức khỏe sau này.

Quá lo lắng về vóc dáng mình

Ai sinh con cũng đều có sự thay đổi về vẻ ngoài, không nhiều thì ít. Nhưng đó chỉ là giai đoạn ban đầu, nếu chịu khó tập luyện, bạn hoàn toàn có thể lấy lại một cơ thể săn chắc. Hơn nữa, thực tế cho thấy, đa phần phụ nữ sau khi sinh con đều đẹp lên, đó là sự mặn mà của “bông hoa vừa khai hoa nở nhụy”. Cho nên bạn đừng quá lo lắng sẽ dễ bị stress, chính điều này có thể làm cho bạn xấu đi đấy.

Ngại “gần gũi” chồng

Phải thừa nhận rằng sản phụ nào cũng rất bận rộn, mệt nhọc vì phải lo cho em bé. Nhưng đừng quên còn một “em bé trong hình hài người đàn ông” của chúng ta cần được quan tâm, chăm sóc và chia sẻ. Họ là những người phải giữ trọng trách trụ cột gia đình, trong khi việc có thêm em bé sẽ khiến cho gánh nặng về kinh tế càng tăng. Nhiều phụ nữ từ khi có con do quá mãi chăm sóc con mà xao nhãng “chuyện ấy” với chồng là điều không nên, vì hậu quả của nó đôi khi rất khó lường.

Quên bổ sung các vi chất cần thiết

Đó là các chất sắt, canxi, vitamin A, D… chỉ trông đợi từ nguồn thức ăn hàng ngày là không đủ, mà sản phụ cần bổ sung những vi chất này thường xuyên, bằng cách dùng thuốc từ giai đoạn mang thai cho đến nhiều tháng sau khi sinh.

Những sản phụ nuôi con bằng sữa mẹ lại càng cần phải chú ý điều này, vì ngoài nhu cầu cho cơ thể mẹ còn phải “chia” cho cả em bé. Nếu không, lượng sữa tiết ra hằng ngày sẽ “rút” dần những chất này của người mẹ đến mức cạn kiệt. Cơ thể thiếu nhiều loại vi chất rất khó có thể hồi phục lại sức khỏe ban đầu, nguy hiểm hơn có thể để lại những biến chứng về sau.

Suốt ngày ở trong phòng kín

Cho dù là mới sinh, người phụ nữ cũng rất cần được thường xuyên tiếp xúc với bầu không khí trong lành, thoáng đãng. Vì thế, không nên nhốt mình cả ngày ở trong buồng mà thỉnh thoảng phải đi ra những chỗ không khí được lưu thông. Chỉ cần chú ý tránh những nơi hút gió hay có gió lùa.

Cần phơi nắng sớm hàng ngày (trước 9 giờ sáng), cho cả mẹ và con là tốt nhất

Bên cạnh đó, cần phơi nắng sớm hàng ngày (trước 9 giờ sáng), cho cả mẹ và con là tốt nhất, kết hợp với tập thể dục nhẹ nhàng.

BS. Lê Khánh Vân (www.suckhoedoisong.vn)

8 trục trặc sức khỏe thường gặp sau sinh

Những vấn đề khác hay gặp sau khi sinh con:

Sưng bụng

Quá trình sinh nở đã đẩy ra ngoài lượng lớn dịch ối nhưng ở một số người, bụng vẫn chướng và sưng to, nhất là người sinh mổ. Thường chỉ 5 ngày sau khi sinh, hiện tượng trên sẽ giảm và mất.

Có sản phụ còn bị sưng ở chân, nằm nghỉ sẽ đỡ. Nếu một bên chân khỏi còn bên kia vẫn sưng và đau thì rất có thể là bị phình động mạch chìm do cục máu đông, cần gặp bác sĩ ngay.

Đau âm ỉ vùng âm hộ

Hiện tượng này thường diễn ra từ khi sinh đến khi được 6 tuần, hay gặp ở phụ nữ sinh con lần đầu. Nguyên nhân đau là đáy chậu (vùng giữa âm hộ và hậu môn) bị sưng, bị rách hoặc do phải qua kỹ thuật cắt khâu âm hộ. Nên thận trọng khi đứng lên, ngồi xuống. Nên ngồi trên ghế mềm và tránh tiếp xúc mạnh vùng âm hộ, kể cả khi tắm rửa. Nếu đau, có thể chườm nước đá lạnh hoặc nhập viện để điều trị.

Chảy máu âm hộ

Thường xảy ra trong vòng 6 tuần sau khi sinh, kể cả ở những người sinh đẻ bình thường lẫn đẻ mổ. Một lớp niêm mạc tử cung bị bong ra làm sản phụ cảm giác như đang có kinh. Máu thường có màu sáng, sau đó chuyển sang đỏ sẫm rồi hồng hoặc trong, vàng.

Có trường hợp ngưng chảy máu sau khi sinh khá sớm nhưng sau đó lại tiếp tục, nhất là khi phụ sản hoạt động mạnh. Nếu không phát sinh hiện tượng sốt, đau bụng, đau tử cung thì chảy máu trong vòng 6 tuần đầu được xem là bình thường. Nếu qua thời gian trên máu vẫn chảy thì nên đi khám, điều trị.

Không kiềm chế được khi tiểu tiện

Thường xuất hiện trong vòng 8 tuần sau sinh, nhất là mấy ngày đầu. Chỉ cần sản phụ hắt hơi hoặc ho là có thể tiết ra nước tiểu. Đó là do sau khi sinh, các cơ và dây chằng của chậu hông yếu đi nên khó kiểm soát việc bài tiết nước tiểu, bàng quang lại bị đẩy khỏi vị trí cũ.

Đau bụng do co tử cung 

Hiện tượng này thường xuất hiện trong vòng vài ngày sau sinh do tử cung co lại để trở về kích thước nguyên thủy, có thể kéo dài tới 9 tháng hoặc trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ. Việc cho con bú kích thích cơ thể tiết ra oxytocine, một loại hoóc môn gây co tử cung. ooc-mon gây co cứng. Để giảm đau, có thể dùng thuốc Ibuprofen, massage.

Táo bón

Thường gặp trong vòng vài ngày sau khi sinh, nhất là ở những người mổ đẻ. Để khắc phục, nên uống nhiều nước, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, hoa quả, ăn chất mềm dễ tiêu hóa

Căng cứng bầu vú

Sau khi sinh từ 2 đến 5 ngày, ở hầu hết sản phụ đều có hiện tượng nói trên, một số người ngực căng cứng giống như cục đá. Đó là do hệ thống cung ứng sữa bắt đầu được kích hoạt. Khi hệ thống này điều chỉnh xong để đạt đến trạng thái ổn định, hiện tượng căng cứng sẽ mất. Sản phụ nên mang áo lót đủ rộng để đỡ ngực cả ban ngày lẫn ban đêm, cho con bú khi cần thiết và dùng lá bắp cải ướp lạnh chườm vú (vì bản thân bắp cải vốn đã có kích thước giống như bầu vú). Nếu quá nhiều sữa, có thể vắt ra cho trẻ bú hoặc dự trữ dùng khi cần.

Theo Khoe24

Vì sao cần kiểm tra sức khỏe sau sinh

Vậy là cuộc vượt cạn của bạn đã suôn sẻ, nhưng đó chỉ là bước khởi đầu cho một hành trình gian nan tiếp theo đấy! Tất cả các bà mẹ đều được hẹn thăm khám sau 6 tuần sinh con, vậy việc kiểm tra sức khỏe sau sinh thực chất có ý nghĩa gì?

Tổng kiểm tra cho mẹ và bé

Kiểm tra sức khỏe của mẹ:

• Khám hai bầu vú và núm vú xem có gì bất thường hay không
• Xét nghiệm nước tiểu
• Đo lại chỉ số cân nặng
• Đo huyết áp
• Khám sản dịch
• Xử lý và thăm khám vết cắt âm hộ
• Thăm khám vùng chậu để xem tử cung co lại thỏa đáng hay chưa.

Kiểm tra sức khỏe của bé:

- Đo cân nặng, chiều cao

- Đo vòng đầu và kiểm tra bên trong để xác định vị trí xương sọ.

- Quan sát kỹ gương mặt của bé để phát hiện có dấu hiệu dị tật bẩm sinh hay không.

- Bắt mạch, xem nhịp tim, hơi thở của bé

- Kiểm tra tay, chân bé

- Kiểm tra xương sống và quan sát bụng để phát hiện các bất thường về kích cỡ gan, thận…

- Kiểm tra bộ phận sinh dục của cả bé trai và bé gái để phát hiện các dị tật nếu có.

Lý do của việc tổng kiểm tra sức khỏe sau sinh: Đây là điều bắt buộc phải làm đối với tất cả các bà mẹ, bạn phải có trách nhiệm với chính bản thân và con của mình. Hơn nữa có rất nhiều thai phụ bị chứng trầm cảm sau sinh vì thế, việc kiểm soát này không chỉ dừng lại ở thể chất mà còn cả tinh thần của người mẹ và cá bài tập yoga cực kỳ có ích cho  họ. Từ 3-6 tuần sau sinh, sản dịch sẽ vẫn chảy ra, ban đầu sản dịch có màu đỏ rồi chuyển sang nâu rồi nhạt dần thành trắng và cuối cùng là trở lại tiết dịch bình thường.

Bác sĩ khuyến khích bạn nên đi tiểu càng sớm càng tốt sau sinh để giúp cơ thể thải bớt độc tố, mặc dù việc này khiến bạn đau rát nếu phải cắt tầng sinh môn. Nên bổ sung trái cây chứa nhiều chất xơ để đại tiện được dễ dàng hơn.

Đối với tử cung của thai phụ sau sinh, đa phần nó sẽ bị co thắt để trở lại trạng thái ban đầu do đó bạn sẽ phải trải qua triệu chứng đau tử cung sau sinh. Không nên quá lo lắng vì nếu bạn đau nhiều, việc co thắt mạnh mẽ này là dấu hiệu tốt để bạn không bị xuất huyết sau sinh.

Tập luyện sau sinh

Hầu hết các thai phụ dễ bỏ qua việc luyện tập sau sinh do bận bịu với việc chăm sóc bé, tuy nhiên để giúp phục hồi cơ bụng, vùng chậu và dĩ nhiên là sở hữu một thể lực khỏe mạnh.

Phương pháp hiệu quả và được khuyến khích nhất chính là các bài tập Kegel. Bạn cũng biết rằng cơ vùng chậu vốn làm nhiệm vụ đặc biệt là nâng đỡ các cơ quan như tử cung, ruột, bàng quang…

Việc giữ cho cơ bắp vùng chậu mạnh khỏe sẽ giúp bạn duy trì tốt đời sống gối chăn, loại trừ bệnh sa tử cung và són tiểu.

Một số động tác Kegel đơn giản giúp luyện khung xương chậu:

-    Nằm ngửa, 2 chân co lên cao rồi từ từ dang ra.
-    Hãy nâng các cơ bắp vùng chậu và tập trung vào các cơ vòng âm đạo.

-    Giữ chặt rồi lại nhả ra nhiều lần.

-    Khép chặt 2 mông, ưỡn người nhấc lên từ từ.

Một lưu ý nữa là bạn cần nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc, sau sinh bạn vẫn còn rất mệt mỏi do thể tích máu bị giảm đến 30% so với lúc trước, cơ bắp chảy nhão hơn vì thiếu oxygen.

Theo: Webtretho

Giữ sức khoẻ sau khi sinh

Mặc dù sinh vào mùa hè, nhiều sản phụ vẫn kiêng tắm gội trong suốt cả tháng đầu sau khi sinh vì sợ nếu tắm gội sớm sau này sẽ bị đau đầu và ngứa người hoặc kém chịu rét.

Trong thời kỳ hậu sản, người phụ nữ còn mặc quần áo dài, đi tất, không bật quạt, phải nằm than trong phòng kín vì sợ sau này sẽ bị lạnh chân tay khi mùa đông về, nằm ngủ khép chặt hai chân vào nhau để tử cung nhanh co bóp... Nhưng theo PGS.TS Vương Tiến Hoà - Giảng viên bộ môn Phụ sản ĐH Y Hà Nội, chuyên viên Bệnh viện Phụ sản TƯ thì những quan niệm này có những điều chưa thật đúng và không tốt cho sức khoẻ bà mẹ.

3 - 4 ngày sau sinh có thể tắm, gội được

Nhiều người cho rằng nếu tắm sớm sau sinh về già sẽ bị đau đầu, ngứa ngáy khắp người. Quan điểm này có cơ sở khoa học không, thưa ông?

Sinh nở là một công việc nặng nhọc khiến người phụ nữ phải gắng sức và mất rất nhiều năng lượng. Sau cuộc đẻ, cơ thể người mẹ ra nhiều mồ hôi, nên cần phải tắm gội cho sạch sẽ. Vào mùa hè trời nóng, mồ hôi ra nhiều, để lâu không tắm, cơ thể càng bẩn, càng dễ nhiễm khuẩn. Thông thường 3 hoặc 4 ngày sau sinh là có thể tắm được rồi, không nên để một tháng. Tuy nhiên, cách tắm như thế nào là một vấn đề phải hết sức chú ý.

Tắm nhanh và tắm dội là hai yêu cầu cơ bản. Tắm nhanh là thời gian tắm không nên lâu quá, từ 5 đến 10 phút là vừa. Còn tắm “dội” nghĩa là dùng vòi hoa sen hoặc dùng gáo múc nước, dội từ trên xuống dưới, không nên tắm trong bồn tắm hay trong chậu. Ngoài ra cần phải tắm ở nơi kín đáo, tránh gió lùa, nên tắm nước ấm, kể cả mùa hè hay mùa đông, khi tắm xong phải lau khô nhanh. Gội đầu cũng thế, không nên kiêng gội đầu đến một tháng, song, phải gội nhanh và lau đầu cho nhanh khô, tốt nhất là dùng máy sấy để sấy khô tóc.

Có quan điểm cho rằng sử dụng nước muối rửa bộ phận sinh dục sau sinh là tốt nhất?

Sau khi sinh, tử cung co bóp để đẩy sản dịch ra ngoài. Sản dịch thực chất là màng rau, đồng thời cũng là những dịch và niêm mạc của cổ tử cung và âm đạo bong ra. Bản chất của phức hợp này protein, được phân huỷ và là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn trong đường sinh dục của người phụ nữ phát triển, có thể xâm nhập vào cơ thể người phụ nữ. Bên cạnh đó, cơ quan sinh dục nữ luôn luôn có vi khuẩn ẩn nấp.

Với những lý do đó, vệ sinh sau sinh hết sức quan trọng. Vậy, nên vệ sinh ít nhất là 3 lần là sáng, chiều và tối trước khi đi ngủ, nếu sản dịch ra nhiều nên vệ sinh nhiều lần hơn. Các phương tiện vệ sinh phải sạch, tốt nhất nên vệ sinh bằng nước sôi để nguội hoặc ấm. Không nhất thiết phải dùng dung dịch sát khuẩn nhưng nước vệ sinh phải là nước sạch. Không nên dùng nước muối loãng để vệ sinh vì tinh thể muối sẽ hút nước và làm vùng sinh dục ngoài của người phụ nữ luôn bị ẩm ướt, tạo điều kiện tốt cho vi khuẩn phát triển.

Không nên nằm gác chéo chân sau khi sinh

Có hai trục trặc phổ biến thời kỳ hậu sản là bế sản dịch và đờ tử cung. Xin ông cho biết cụ thể hơn về những tai biến này.

Bế sản dịch là sản dịch không thoát ra ngoài được, hiện tượng này thường gặp ở người sinh con so. Triệu chứng là không có máu ở khăn vệ sinh, đau bụng, sờ vào bụng thấy cứng, có cục. Ngược lại với bế sản dịch, sản dịch không chảy ra ngoài được là hiện tượng sản dịch chảy nhiều. Sản dịch chảy nhiều có thể do đờ tử cung - đờ tử cung là tử cung không co bóp được, dẫn đến triệu chứng máu chảy nhiều. Nguyên nhân thứ hai dẫn đến việc sản dịch chảy nhiều có thể do rách tử cung hoặc rách âm đạo mà không được phát hiện hoặc khâu không tốt.

Thông thường vài tiếng mới phải thay khăn vệ sinh nhưng nếu phải thay liên tục, đến ngày thứ 3, thứ 4 máu vẫn chảy nhiều, sờ vào bụng dưới thấy mềm, ấn vào một cái thấy máu chảy ra thì khả năng đờ tử cung là rất lớn. Sản phụ sau sinh như trút được gánh nặng, ngoài ra, trong quá trình chuyển dạ, sản phụ bị đói, lại gắng sức nên mệt. Thấy sản phụ thiếp đi người nhà nên theo dõi, nếu máu chảy nhiều, hạ đường huyết, người thỉu đi thì phải gọi bác sĩ. Một sai lầm phổ biến nhiều người mắc phải thời kỳ này, đó là nằm gác chéo hai chân lên nhau. Nhiều người cho rằng nằm như thế âm đạo sẽ khép lại, nhưng thực chất nằm gác chéo chân là không tốt vì sẽ ngăn cản sản dịch thoát ra ngoài.

Có người cho rằng sau sinh không được xem tivi, phải nhét bông vào tai, phải nằm cho con bú. Theo ông, những điều này có đúng không?

Thông thường sau sinh cơ thể mệt mỏi, sản phụ nên nghỉ ngơi. Nhưng sau vài hôm, nếu thích xem tivi, có thể xem trong phòng đủ ánh sáng và yên tĩnh, tránh ồn ào. Việc nhét bông vào tai cũng là để giảm tiếng ồn và tránh gió lạnh. Không nhất thiết bắt mẹ phải nằm cho con bú. Có thể ngồi cho bú, khi cho con bú nên bế với tư thế dựa vào tường, có gối dựa sau lưng.

Xin cảm ơn ông.

Cải thiện sức khỏe sau sinh

Sau khi mang thai và sinh nở, sự tiêu hao sức khỏe ở sản phụ tương đối lớn. Thời kỳ nghỉ sinh cũng giống như thời kỳ mang thai, việc chăm sóc ăn uống cho sản phụ là vô cùng quan trọng, nhằm bổ sung sự tiêu hao sức lực đồng thời bổ sung dinh dưỡng cần thiết để đủ sữa cho con bú.

Chế độ ăn đảm bảo những chất dinh dưỡng tối thiểu nhất cho sản phụ  

 
Protein (đạm): thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại gia cầm như gà vịt đều chứa rất nhiều protein động vật; các loại sản phẩm từ đậu như đậu hũ đều chứa một lượng lớn protein thực vật.

Chất béo: các loại thịt và mỡ động vật chứa nhiều chất béo động vật; các loại đậu phộng, mè... chứa nhiều chất béo thực vật.

Chất đường: Tất cả các loại ngũ cốc như gạo, mì, bắp, kê, khoai lang, khoai tây, hạt dẻ, sen, mật ong đều có chứa một hàm lượng lớn đường.

Chất khoáng: Trong rau cải, tảo, rau cần, cà rốt, hẹ, rau diếp và cải trắng có nhiều phốt pho; tảo biển, cá biển có chứa nhiều iode.

Vitamin: gồm các loại vitamin A và D có nhiều trong dầu gan cá, trứng và sữa, rau dền, rau diếp, bó xôi… Vitamin nhóm B có nhiều trong kê, bắp, gạo lức, bột mạch, đậu các loại… Vitamin C có nhiều trong các loại rau tươi, cam quít, dâu tây, chanh, nho, táo, cà chua...

Một số nguyên tắc để phục hồi sức khỏe sau sinh

- Ăn nhiều thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, nhất là phải ăn nhiều thức ăn chứa nhiều Protein, can xi, sắt như thịt bò, trứng gà, sữa bò, gan và thận động vật.

- Phối hợp ăn uống hợp lý, dinh dưỡng phải toàn diện chứ không phải ăn theo ý thích của mình, không nên ăn một thứ quá nhiều cũng như quá ít. Trong món ăn phải có đủ thức ăn thô như gạo, bắp, kê...

- Ăn nhiều loại thực phẩm dễ tiêu hóa và ít kích thích dạ dày, tránh táo bón, không nên kén ăn hoặc ăn kiêng một cách thái quá; đặc biệt thời ký cho con bú phải có chế độ dinh dưỡng đầy đủ mọi mặt và phải đảm bảo vệ sinh trong ăn uống.

- Không nên ăn những thức ăn cay nóng như hành, ớt, hẹ... có thể ảnh hưởng tới trẻ qua sữa. Không nên ăn thức ăn sống, lạnh vì chúng có thể làm tổn thương dạ dày, ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa và dễ tạo máu bầm, đau răng.

- Ngoài 3 bữa chính nên ăn thêm các bữa phụ, các loại thức ăn dễ tiêu như mì sợi, hoành thánh, cháo gà... để tăng lượng sữa cho con bú.

- Để tránh tích tụ mỡ bụng cũng như giữ cho thân hình thon thả sau khi sinh cần năng tập thể dục thẩm mỹ, đối với những sản phụ sinh nở thuận lợi thì có thể tập thể dục nhẹ nhàng sau 24 giờ sau khi sinh; còn với những sản phụ sinh mổ thì sau một tuần mới nên tập, nhưng tóm lại là tập sớm tốt hơn là tập muộn, tuy nhiên phải tập từ nhẹ đến nặng, từ đơn giản đến phức tạp, tăng dần cường độ tập.

Nên tham gia nhiều loại hình tập luyện vì muốn làm giảm nhỏ bụng mà kiêng ăn hoặc bằng cách thắt bụng không những không làm giảm mỡ mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe bản thân. Các hoạt động nặng và chế độ ăn kiêng chỉ thích hợp sau khi kết thúc cho con bú.

Theo Thanh Niên

Phục hồi sức khỏe sau sinh

Thời gian cần thiết để cơ quan sinh sản hồi phục về cấu trúc và chức năng là 45 ngày. Sau đẻ 4 - 6 tháng, sức khoẻ người mẹ mới coi là ổn định để có thể làm việc như trước. Muốn được như vậy, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vệ sinh sau đẻ, nghỉ ngơi, vận động và ăn uống.

Nhu cầu ngủ: Sau đẻ, sản phụ cần ngủ từ 10 giờ/ngày.

Ăn uống: Vẫn tiếp tục ăn uống có chất lượng như khi đang có thai. Chế độ ăn nên đa dạng và cân đối để giúp cho việc phục hồi sức khoẻ và quá trình tạo sữa được tốt. Những loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng bao gồm: Thịt, cơm, bánh mì, sữa, trứng.... Không nên kiêng tôm, cua cá - những thứ có nhiều vi chất (kẽm, iốt, canxi...) chỉ tránh khi gây dị ứng hay rối loạn tiêu hoá cho người ăn.

Nên ăn nhiều bữa trong ngày. Chỉ dùng thêm thực phẩm bổ sung hay vitamin khi nghi ngờ thức ăn không đem lại đủ chất. Bên cạnh thức ăn, cần cung cấp đầy đủ lượng dịch gồm nước trắng và các loại dịch khác (nước vắt hoa quả, cháo loãng, sữa không kem...). Lượng dịch tổng thể từ 2 - 2,5 lít/ngày. Nếu các bà mẹ thấy nước tiểu của mình sẫm màu, cần tăng thêm lượng dịch uống.

Vận động: Khi đã hết nguy cơ chảy máu (có thể xảy ra trong vòng 6 giờ đầu sau đẻ), sản phụ có thể vận động nhẹ nhàng giúp cho sự lưu thông sản dịch được dễ dàng, tránh ứ đọng, gây nhiễm khuẩn cơ quan sinh sản, tránh biến chứng viêm tắc tĩnh mạch sâu.

Vệ sinh: Chỉ cần rửa ngoài bằng nước và xà phòng, không rửa sâu vào âm đạo. Ngày rửa 2 lần là đủ, kể cả khi có vết khâu tầng sinh môn. Tắm ở nơi ấm áp, kín gió.

Những dấu hiệu nguy hiểm cần thông báo ngay cho bác sĩ

- Đau vùng tầng sinh môn (có thể kéo dài 1 - 2 tháng).

- Bí đái hay không kìm giữ được nước tiểu.

- Đau vùng thắt lưng, đau các cơ bụng kéo dài.

- Rối nhiễu xúc cảm và tâm trí sau đẻ, thể hiện bằng trạng thái buồn tủi sau - đẻ. Biểu hiện này hay gặp ở phụ nữ sinh con đầu lòng, thường hồi phục sau 3 tuần.

- Trầm cảm sau đẻ kéo dài hơn.

- Sốt kéo dài sau đẻ. Triệu chứng này có thể do nhiễm khuẩn tầng sinh môn và nhất là viêm tử cung, có thể tiến triển thành viêm phần phụ và viêm tiểu khung.

- Sản giật sau đẻ: Hiện tượng này không hiếm gặp, có thể xảy ra vài giờ sau đẻ nhưng cũng có khi muộn, nhiều ngày sau đẻ. Những dấu hiệu cần cảnh giác là mỏi mệt, nhức đầu, phù 2 chi dưới kéo dài, huyết áp cao trên 140/90, đái ít dưới 500ml/24 giờ, protein trong nước tiểu vẫn cao trên 0,5/l, vì thế sau đẻ vẫn cần theo dõi chặt chẽ.

- Sưng nề, đau ở chi dưới, da lạnh, tím tái: Có thể là biểu hiện của bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu ở cẳng chân, thường gặp ở phụ nữ sau đẻ do ít vận động.

- Khó thở, đau ngực, tím tái...: Khi có các triệu chứng này, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Bác sĩ Nguyễn Phương

Nguyên tắc phục hồi sức khỏe sau sinh

Qua quá trình mang thai và sinh nở, sự tiêu hao sức khỏe và năng lượng của sản phụ là rất lớn, vì vậy, trong thời kỳ mang thai cũng như thời kỳ nghỉ sinh, việc chăm sóc ăn uống cho sản phụ là điều không thể xem thường, một là bổ sung sự tiêu hao năng lượng, hai là bổ sung đủ dinh dưỡng cần thiết để người mẹ tiết ra đủ sữa nuôi con.

 Cần đảm bảo những chất dinh dưỡng tối thiểu

Protein (đạm): thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại gia cầm như gà, vịt đều chứa rất nhiều protein động vật. Các loại sản phẩm từ đậu như đậu hũ đều chứa một lượng lớn protein thực vật.

Chất béo: các loại thịt và mỡ động vật chứa nhiều chất béo động vật. Các loại đậu phộng, mè... chứa nhiều chất béo thực vật.

Chất đường: tất cả các loại thực phẩm như: gạo, mì, bắp, kê, khoai lang, khoai tây, hạt dẻ, sen, mật ong đều có chứa một hàm lượng lớn đường.

Chất khoáng: trong rau cải, tảo, rau cần, cà rốt, hẹ, rau diếp và cải trắng có nhiều phốt pho. Tảo biển, cá biển có chứa nhiều iod.

Vitamin: gồm các loại vitamin A và D có nhiều trong dầu gan cá, trứng và sữa, rau dền, rau diếp, bó xôi… Vitamin nhóm B có nhiều trong kê, bắp, gạo lức, bột mạch, đậu các loại… Vitamin C có nhiều trong các loại rau tươi, cam quýt, dâu tây, chanh, nho, táo, cà chua...

Một số nguyên tắc để phục hồi sức khỏe sau sinh

Ăn nhiều thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao, nhất là thức ăn có chứa nhiều protein, canxi, sắt như: thịt bò, trứng, sữa, gan và thận động vật. Các sản phẩm từ đậu có thể nấu canh với xương heo, giò heo là những thức ăn có hàm lượng canxi rất cao.

Phối hợp ăn uống hợp lý. Dinh dưỡng của sản phụ phải toàn diện, không thể ăn theo ý thích của mình, cũng không phải ăn nhiều quá một loại thực phẩm. Trong các bữa ăn chính phải có thức ăn thô như: cơm, bắp, tiểu mạch, khoai để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Ngoài ra, trái cây, rau cải cũng rất có ích cho sản phụ nhằm cung cấp đủ vitamin và thúc đẩy vú tiết sữa bình thường. Vì vậy, nên tập thói quen ăn trái cây sau mỗi bữa ăn, các loại như táo, quýt, lê…

Ăn các loại thực phẩm dễ tiêu hóa và ít kích thích. Tránh táo bón, vì nếu để táo bón lâu ngày sẽ dẫn đến trĩ, nứt kẽ hậu môn, sa tử cung.

Không kiêng cữ một cách quá mù quáng. Thời kỳ cho con bú, dinh dưỡng phải đủ về mọi mặt mới đáp ứng đủ nhu cầu của bản thân và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ, nếu không sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và em bé.

Ăn uống hợp vệ sinh. 5-7 ngày sau khi sinh nên ăn những thức ăn mềm như cơm nát, cháo. Không nên ăn quá nhiều dầu mỡ như thịt gà (có da), giò heo... Sau 7 ngày có thể ăn các món như cá, thịt, trứng gà nhưng không nên ăn quá no trong vòng một tháng sau khi sinh, mà nên ăn làm nhiều bữa trong ngày.

Không nên ăn những thức ăn cay nóng vì dễ làm cho sản phụ bốc hỏa và có thể ảnh hưởng đến trẻ qua sữa, làm cho trẻ bị nóng trong người. Vì vậy tránh ăn hành, ớt, hồi hương, hẹ, rượu...

Cũng không nên ăn thức ăn sống, lạnh vì dễ làm tổn thương dạ dày, ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa. Ngoài ra, thức ăn sống lạnh dễ tạo máu bầm làm đau bụng sau khi sinh.

Ngoài 3 bữa chính, sản phụ nên ăn nhiều bữa phụ với các loại thực phẩm dễ tiêu như: mì, hoành thánh, cháo để tăng lượng sữa.

Trên cơ sở các nguyên tắc đó, bạn có thể lựa chọn các loại thực đơn phù hợp cho mình, nhằm đảm bảo sự hồi phục sức khỏe sau khi sinh và chất lượng sữa cho trẻ tốt nhất.

BS. Thu Hương